ኣየናይ ISO ስታንዳርድ እዩ ንመስተ ቆርቆሮ ዝጥቀም?

ቆርቆሮ መስተ ኣብ መላእ ዓለም ካብቶም ብብዝሒ ንመስተ ዝጥቀሙሉ መዐሸጊታት እዮም። እዞም ቆርቆሮታት እዚኣቶም ቀለልቲ፡ ጽንዓትን ፍሩይነት ናይ ምዕቃብ ዓቕሞምን ስለ ዘለዎም፡ ዳርጋ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሱፐርማርኬት፡ ምቹእ ድኳንን መሸጢ ማሽንን መደበኛ ባህሪ እዮም። ብሓቂ ክርአ ከሎ፡ ኢንዱስትሪ መዐሸጊ፡ ብምህዞታት ንብረትን መስርሕ ምፍራይን ዝድረኽ፡ ናብ ዓቢ ዓለማዊ ጽላት ዓብዩ ኣሎ። ግን መስርሕ ምፍራይ ናይዞም ቀለልቲ ዝመስሉ ቆርቆሮታት ብብዙሕ ደረጃታት ISO ከም ዝምራሕ ትፈልጡ ዶ? ኣብዚ ጽሑፍ እዚ፡ ን... ቆርቆሮ መስተ ፣ ብፍላይ ካብ ዝተሰርሑ ኣሉሚንየም ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ምርግጋጽ ጽሬት፣ ድሕነትን ዘላቕነት ከባብን ዘለዎም ኣገዳስነት ይዛተዩ።

ISO ስታንዳርድ እንታይ እዩ?

ዓለምለኻዊ ትካል ደረጃ ምውሳን (ISO) ናጻን ዘይመንግስታዊን ኣህጉራዊ ደረጃታት ዘዳሉን ዘሕትምን ኣህጉራዊ ትካል እዩ። እዞም ደረጃታት እዚኦም ድሕነት መግቢ፣ ምሕደራ ከባቢ፣ ቁፅፅር ፅሬትን መስርሕ ምፍራይን ሓዊሱ ሰፊሕ ዛዕባታትን ኢንዱስትሪታትን ዝሽፍኑ እዮም። ቀንዲ ዕላማ ደረጃታት ISO ኣብ ዓለማዊ ንግዲ፣ ምፍራይ ፍርያትን ከባብያዊ ኣሰራርሓታትን ቅኑዕነት፣ ድሕንነትን ብቕዓትን ምርግጋፅ እዩ።

ንመስተ ቆርቆሮታት፡ ደረጃታት ISO ካብ መለክዒታትን ዝጥቀሙሉ ንዋትን ክሳብ ኣብ እዋን ምፍራይ ድሕነትን ቁጽጽር ጽሬትን ንምርግጋጽ ዝሕግዙ ሜላታት ንኹሉ መዐቀኒታት የቐምጡ።

ምስ ቆርቆሮ መስተ ዝምልከቱ ቁልፊ ደረጃታት ISO

1. ISO 3004-1:1979 – ንመግብን መስተታትን ዝኸውን ብሄርሜቲክ ዝተዓሸገ ብረት መትሓዚ

እዚ ISO ስታንዳርድ ብፍላይ ኣብ ዳይመንሽናል ጠለባት ናይ ሓጺን ቆርቆሮ , እንተላይ እቶም ንመስተ ዝውዕሉ ዘተኮረ እዩ። ካብ ዝተሰርሑ ቆርቆሮ መስተ ኣሉሚንየም ብሄርሜቲክ ዝተዓሸጉ መትሓዚታት ተባሂሎም ይምደቡ። ISO 3004-1:1979 መምርሒ ምፍራይ ክቡባት፣ ክፉት ላዕለዋይ ክፋል ዘለዎም፣ ሓፈሻዊ ዕላማ ዘለዎም ቆርቆሮ መግቢን ኣብ እዋን መጓዓዝያን ምኽዛንን ዝተፈላለየ ኩነታት ናይ ምጽዋር ዓቕሞምን የቐምጥ። እዚ ደረጃ እዚ ኣብ ውሽጢ እቲ መስተ ንጽህናኡ ኣብ ምሕላውን ካብ ግዳማዊ ረቛሒታት ከም ኣየር፣ ብርሃንን ርስሓትን ብከላ ኣብ ምክልኻል ወሳኒ እዩ።

ቁልፊ ረቛሒታት፤

• ንመዐቀኒታት መምርሒታት ይህብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ፣ ምስቶም ዘለዉ ናይ ምምላእን ምዕሻግን ማሽነሪታት ከምዝሰማምዑ የረጋግጽ።

• ምስ መስመራት ምፍራይ ምትእስሳር ንምርግጋጽ ኣድላይነት ሓደ ዓይነት ዓቐን ቆርቆሮ ይምልስ።

• እቶም ቆርቆሮታት ሄርሜቲክ ማሕተሞም ክሕልዉ ከምዝኽእሉ የረጋግጽ፣ ምፍሳስን ብከላን ይከላኸል።

ንኣፍረይቲ እዚ ደረጃ ቆርቆሮኦም ኣድላዪ ናይ ድሕንነትን ፅሬትን መዐቀኒታት ከምዘማልኡ ንምርግጋፅ ወሳኒ እዩ።

2. ISO 1361:1983 – ንኽቢ ሓጺን ጽላትን ኣሉሚንየም ቆርቆሮን ዝምከሩ ዲያሜትራት

ISO 1361:1983 ንኽቡር ጽላት ሓጺንን ዝምከሩ ዲያሜትራት የቐምጥ ። ናይ ኣሉሚንየም ቆርቆሮ ኣብ ኢንዱስትሪ መግብን መስተን ንኽጥቀሙ ቆርቆሮ መስተ ኣብ ክልቲኡ መመላእታ ማሽናትን መኽዘንን ፍጹም ክኣቱ ስለዘለዎ፡ ልክዕ መለክዒታት ናይቲ ቆርቆሮ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ደረጃ እዚ፡ ኩሎም ንመግብን መስተታትን ዝውዕሉ ንምርግጋጽ ዝዓለመ ኮይኑ ፡ ኣብ መስርሕ ምምላእ ወይ ምዕሻግ ናይ ማሽን ናይ ምብልሻው ዕድል ንምንካይ ዝዓለመ እዩ። ቆርቆሮ መስተታት ብሓደ ዓይነት ዓቐን ከምዝተሰርሑ

ቁልፊ ረቛሒታት፤

• ንናይ መስተ ቆርቆሮ ልክዕ መለክዒታት ይገልጽ፣ ብፍላይ ዲያሜትርን ቁመትን ብዝምልከት።

• ቆርቆሮ መስተ ብዘይ ዝኾነ ናይ ምፍሳስ ወይ ብከላ ሓደጋ ክምላእን ክዕሸግን ከም ዝኽእል የረጋግጽ።

• ኣብ መላእ ኢንዱስትሪ ንዓቐናት ቆርቆሮ ደረጃ ይገብር፣ ንኣፍረይቲ ምትእስሳር ንምዕቃብ መወከሲ ይህብ።

እዚ ደረጃ ምትግባር ጌጋታት ምፍራይ ንኸይፍጠር ዝሕግዝን ቆርቆሮ መስተ ብዓቐንን ቅርጽን ቅኑዕ ምዃኑ ዘረጋግጽን ኮይኑ፡ ኣብ መወዳእታ ዕግበት ተጠቀምቲ የዕቢ።

3. ISO 9001:2015 – ስርዓታት ምሕደራ ፅሬት

ISO 9001:2015 ብፍሉይ ኣብ ቆርቆሮ መስተ ዘተኮረ እኳ እንተዘይኮነ፡ ኣብ ሓፈሻዊ መስርሕ ምሕደራ ፅሬት ነዞም ቆርቆሮታት ዘፍርያ ኩባንያታት ወሳኒ ተራ ኣለዎ። ISO 9001 ኣብ ዕግበት ዓማዊልን ቀፃሊ ምምሕያሽን ዘተኮረ ንመዐቀኒታት ስርዓት ምሕደራ ፅሬት (QMS) ዘቐምጥ ደረጃ እዩ። ንኣፍረይቲ ቆርቆሮ መስተ፡ ነዚ ደረጃ ምኽባር፡ መስርሕ ምፍራይኦም ብጽቡቕ ዝተነጸረ፡ ስሉጥን ብቐጻሊ ልዑል ጽሬት ዘለዎ ቆርቆሮ ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ከም ዘለዎን የረጋግጽ።

ቁልፊ ረብሓታት፤

• ኣፍረይቲ ብቐጻሊ ትጽቢታት ዓማዊልን ቁጽጽራዊ ጠለባትን ከምዘማልኡ የረጋግጽ።

• ብቕዓት መስመራት ምህርቲ ንምዕባይ ቀፃሊ መስርሕ ምምሕያሽ የተግብር።

• ሓፈሻዊ ተኣማንነትን ጽሬትን ናይቶም ዝተዛዘሙ ቆርቆሮ መስተ የዕቢ.

ISO 9001 ብምኽታል ኣፍረይቲ ቆርቆሮ መስተ ጉድለት ምፍራይ ከጉድሉ፣ ልዑል ፅሬት ፍርያት ከረጋግፁን ምስ ዓማዊል ድልዱል ርክብ ክሕዙን ይኽእሉ።

4. ISO 14001:2015 – ስርዓታት ምሕደራ ከባቢ

ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓለም ዘላቕነትን ሓለዋ ከባብን ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣገዳሲ እዩ። ISO 14001:2015 ውፅኢታዊ ዝኾነ ስርዓት ምሕደራ ከባቢ (EMS) ንምትግባር ዝሕግዝ ማዕቀፍ የቐምጥ። For manufacturers of beverage cans , እዚ ደረጃ መስርሕ ምፍራይ ኣሉታዊ ጽልዋታት ከባቢ ከምዘጉድል ንምርግጋጽ ይሕግዝ። ብመገዲ ምንካይ ሃልኪ ጸዓት ይኹን፡ ብኽነት ብምንካይ፡ ወይ ድማ ዳግመ-ምጥቃም ብምድንፋዕ፡ ISO 14001 ዝሓመቐ ስርዓተ ምፍራይ ንምፍጣር መምርሒታት ይህብ።

ቁልፊ ረብሓታት፤

• ከም ማይ፣ ጸዓትን ጥረ ነገራትን ዝኣመሰሉ ጸጋታት ብቑዕ ኣጠቓቕማ የረጋግጽ።

• ብፍላይ ስለዝኾነ ብኽነት ንምንካይን ዳግመ-ምጥቃም ንምትብባዕን ይሕግዝ ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣዝዩ ዳግመ-ምጥቃም ዝኽእል

• ምስ ዓለማዊ ዕላማታት ዘላቕነት ብምስምማዕ፡ መስርሕ ምፍራይ ከባብያዊ ጽልዋ ይቕንስ።

እዚ ደረጃ እዚ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ኣገዳስነት ንከባቢ ዝምችኡ ኣሰራርሓታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ንዘላቕነትን ትካላዊ ሓላፍነትን ብዝምልከት ትጽቢት ዓማዊል ከማልኡ ንዝደልዩ ኣፍረይቲ ቆርቆሮ መስተ ወሳኒ እዩ።

5. ISO 22000:2018 – ስርዓታት ምሕደራ ድሕንነት መግቢ

መብዛሕትኡ ግዜ ቆርቆሮ መስተ ኣብ መላእ ዓለም ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ዝወስድዎ መስተታት ንምሓዝ ይጥቀሙሉ። ስለዚ ውሕስነት ናይዞም መስተታት ምርግጋጽ ኣገዳሲ እዩ። ISO 22000:2018 ንመዐቀኒታት ስርዓታት ምሕደራ ድሕንነት መግቢ (FSMS) የቐምጥ፣ እዚ ድማ ኣብ ምሉእ መስርሕ ምፍራይ ሓደጋታት ድሕንነት መግቢ ንምልላይን ንምቁጽጻርን ዝተዳለወ እዩ። ንኣፍረይቲ ቆርቆሮ መስተ፡ ነዚ ደረጃ ምኽባር፡ ቆርቆሮ ንመግቢ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣበርክቶ ከምዘይገብሩን መስርሕ ምፍራይ ጽኑዕ ፕሮቶኮላት ጽሬትን ድሕነትን ከምዝኽተልን የረጋግጽ።

ቁልፊ ረብሓታት፤

• ኣፍረይቲ መስተ ኣብ መስርሕ ምፍራይ ሓደጋታት ድሕንነት መግቢ ንምልላይን ንምቅላልን ይሕግዝ።

• ከም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዝኣመሰሉ መዐሸጊ ንብረት ውሑስን ንኣጠቓቕማ መግብን መስተን ዝምችእን ምዃኑ የረጋግጽ።

• ኣብ መስርሕ ምፍራይ ሓደጋታት ድሕንነት መግቢ ንምክትታልን ንምቁፅፃርን ስርዓታዊ ኣገባብ ይህብ።

ኣፍረይቲ ምስ ISO 22000 ብምኽባር ፡ ቆርቆሮ መስተኦም ንሃልኪ ውሑስ ምዃኑን ንጥዕና ተጠቀምቲ ሓደጋ ከምዘይፈጥርን ውሕስነት ክህቡ ይኽእሉ።

6. ISO 6743-3:2003 – ቅብኣት፣ ኢንዱስትርያዊ ዘይቲን ተዛመድቲ ፍርያትን።

እዚ ደረጃ ብቐንዱ ብዛዕባ ኢንዱስትርያዊ ዘይትን ቅብኣታትን ዝምልከት እኳ እንተኾነ፡ ምስ ኢንዱስትሪ ምፍራይ ቆርቆሮ መስተ እውን ኣገዳሲ እዩ። ምፍራይ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ስሉጥ መስርሕ ምፍራይ ከም ምሕታምን ምቕራጽን ንምርግጋጽ ዝተፈላለዩ ቅብኣታትን ዘይትን ምጥቃም የድሊ። ISO 6743-3:2003 ምስ መግብን መስተን ዝተኣሳሰሩ ኢንዱስትሪታት ቅብኣታት ንምምራጽን ንምጥቃምን መምርሒታት ዝህብ ኮይኑ፡ ዝጥቀሙሉ ዘይትን ቅብኣታትን ነቲ ቆርቆሮ ወይ ኣብ ውሽጡ ንዘሎ መስተ ከምዘይብክል የረጋግጽ።

ቁልፊ ረብሓታት፤

• ኣብ መስርሕ ምፍራይ ዝጥቀሙ ቅብኣታት ኣብ ቆርቆሮ ወይ መስተታት ናይ ብከላ ሓደጋ ከምዘየስዕቡ የረጋግጽ።

• መስርሕ ምፍራይ ንምዕባይ ትኽክለኛ ቅብኣት ንምምራጽ መምርሒታት ይህብ።

• ፅሬት ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንምሕላው ይሕግዝ። ኣብ እዋን ምፍራይ ዝኾነ ይኹን ጎዳኢ ተረፍ ከይተርፍ ብምግባር

ንኣፍረይቲ ቆርቆሮ መስተ፡ እዚ ደረጃ እዚ ኩሎም ኣብ ምፍራይ ዝሳተፉ ንብረታትን መስርሓትን ውሑሳትን ንመግቢ-መግቢ ዝምችኡን ምዃኖም ንምርግጋጽ ኣገዳሲ እዩ።

ኣገዳስነት ደረጃ ምውሳን ኣብ ምፍራይ ቆርቆሮ መስተ

1. ድሕንነትን ፅሬትን ምርግጋፅ

እቲ ኣገዳሲ ምኽንያት ንመዐቀኒታት ISO ንምኽባር ፡ ቆርቆሮ መስተ ኣድላዪ ናይ ድሕነትን ጽሬትን መዐቀኒታት ከምዘማልኡ ንምርግጋጽ እዩ። ኣፍረይቲ ንመዐቀኒታት ISO ብምኽታል፡ ቆርቆሮኦም ካብ ጉድለት፡ ብከላታት፡ ወይ ንጽሬት ወይ ድሕነት ናይቲ ኣብ ውሽጡ ዘሎ መስተ ኣብ ሓደጋ ከእቱ ዝኽእል ዝኾነ ይኹን ጉዳያት ነጻ ምዃኖም ከረጋግጹ ይኽእሉ። እዚ ደረጃ ምውሳን ብዙሕ ወጻኢታት ዝሓትት ምጽዋዕ ንምክልኻል ይሕግዝ፣ ዕግበት ዓማዊል የመሓይሽ፣ ንዝና ምልክት ንግዲ ይከላኸል።

2. ምምችቻው ዓለምለኻዊ ንግዲ

ደረጃታት ISO ንዓለምለኻዊ ንግዲ እውን የመቻችኡ። ኣፍረይቲ ብዓለምለኻዊ ደረጃ ተፈላጥነት ዘለዎም ደረጃታት ብምኽባር ፡ ቆርቆሮ መስተኦም ንጠለባት ኣህጉራዊ ዕዳጋታት ከምዘማልኡ ከረጋግጹ ይኽእሉ። እዚ ድማ ኩባንያታት ናብ ሓደስቲ ዕዳጋታት ክኣትዋን ዓለማዊ ኣሰር ከስፍሓን የኽእለን። ብዘይ ደረጃታት ISO፡ ኩባንያታት ካብ ካልኦት ሃገራት ዝርከቡ ተቖጻጸርቲ ፍቓድ ንምርካብ ክቃለሳ ይኽእላ እየን፡ እዚ ድማ ብዙሕ ወጻኢታት ዝሓትት ምድንጓያትን ክህሉ ዝኽእል ምዕንቃፋትን የስዕብ።

3. ምዕባይ ስርሒታዊ ብቕዓት

ደረጃታት ISO ንመስርሕ ምፍራይ ንጹር መምርሒታት ብምቕራብ እውን ንብቕዓት ስርሒት ንምምሕያሽ ይሕግዙ። እዞም ደረጃታት እዚኦም ንዋሕዚ ስራሕ ምፍራይ ንምምሕያሽ፣ ብኽነት ንምንካይን ኣብ መስርሕ ምፍራይ ዝፍጠሩ ጌጋታት ንምንካይን ይሕግዙ። ንመዐቀኒታት ISO ዝኽተሉ ኣፍረይቲ ዝቐልጠፈ ናይ ምምላስ ግዜ ክረኽቡ ይኽእሉ፣ ወጻኢታት ምፍራይ ክቕንሱን ሓፈሻዊ መኽሰብ ከማሓይሹን ይኽእሉ።

4. ምድንፋዕ ዘላቕነት ከባቢ

ኣብ ለውጢ ክሊማን ዘላቕነት ከባብን እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ስክፍታታት፡ ምኽባር ISO 14001:2015 ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣገዳሲ እዩ። ኣፍረይቲ ቆርቆሮ መስተ፡ ኣሰር ካርቦኖም ከጉድሉ፡ ብኽነት ከጉድሉን መዐሸጊኦም ዳግማይ ክጥቀሙሉ ዝኽእሉ ምዃኖም ከረጋግጹን ትጽቢት ይግበር። ኣፍረይቲ ደረጃታት ከባቢ ብምኽታል፡ ዝያዳ ዘላቒ መጻኢ ኣበርክቶ ክገብሩን ትጽቢት ናይቶም እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ንከባቢ ንቕሓት ዘለዎም ተጠቀምቲ ከማልኡን ይኽእሉ።

መደምደምታ

እቲ ናይ መስተ ቆርቆሮ ኢንዱስትሪ ብዝተፈላለዩ ናይ ISO ደረጃታት ዝምራሕ ኮይኑ ፡ ነፍሲ ወከፎም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ውሑሳት፡ ውጽኢታውያንን ንከባቢ ሓላፍነት ዝስምዖምን ምዃኖም ኣብ ምርግጋጽ ዓቢ ተራ ይጻወቱ። ካብ ISO 3004-1:1979፡ ንመዐቀኒ ቆርቆሮታት ዝምልከት፡ ክሳብ ISO 22000:2018፡ ድሕነት መግቢ ዘረጋግጽ፡ እዞም ደረጃታት እዚኣቶም ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከቡ ኣፍረይቲ ቆርቆሮ መስተ ኩለመዳያዊ ቅርጺ ይህቡ። ኩባንያታት ነዞም ደረጃታት ብምኽባር ድሕነትን ጽሬትን ፍርያተን ከረጋግጻ ጥራይ ዘይኮነስ ብቕዓት ስርሒት ከማሓይሻ፡ ዘላቕነት ከስፋሕፍሓን ዓለማዊ ንግዲ ከዕብያን ይኽእላ። ተጠቀምቲ ዝለዓለ ጽሬትን ዘላቒን መዐሸጊ እናጠለቡ ኣብ ዝኸዱሉ ዘለዉ እዋን፡ እዞም ደረጃታት ISO ንመጻኢ ኢንዱስትሪ ቆርቆሮ መስተ ዝቐርጹ ምዃኖም ንጹር እዩ።

ኣብ ሻንዶንግ ጂንዝሆው ጥዕና ኢንዱስትሪ ኮ., ሊሚተድ , ንሕና ከነቕርብ ጸኒሕና , ኣሉሚንየም ቆርቆሮታት ንልዕሊ 19 ዓመታት ላዕለዋይ ደረጃ ቆርቆሮ ቢራን መስተ ቆርቆሮን ሓዊሱ . ምስቲ ሰፊሕ ናይ ሰደድ መሸጣ ተመኩሮናን ምስ ፍሉጣት ኣቕረብቲ ስትራተጂካዊ ሽርክነትን። ንመስመራት ምፍራይ ቢራን መስተታትን ኣብ ሓደ መደበር ፍታሕ ንህብ፣ እዚ ድማ ኣገልግሎት መዐሸጊን ሞያዊ ኣገልግሎት ዲዛይን ኣቀማምጣ ሕትመትን ሓዊሱ እዩ። ንጽሬት፣ ብቕዓትን ዕግበት ዓማዊልን ዘለና ተወፋይነት ኣብቲ ኢንዱስትሪ መራሒ ገይሩና እዩ፣ ድሌታትኩም ንምምላእ ዝበለጹ ናይ መዐሸጊ መፍትሒታት ምቕራብና ድማ ተሓጒስና።