Qaruuraa Aluminiyeemii Akkamitti Deebi'ee Itti Fayyadama?

Qaruuraa aluminiyeemii walitti qabuun deebiftee fayyadamta. Achiis qaruuraa sana addaan baafta, qulqulleessi, ni ciccirta. Itti aansuudhaan, ni baqxee, darbatta, akkasumas ni gulufta. Kunis oomisha haaraa hojjechuuf gargaara. Waa'ee Addunyaa guutuutti waggaa waggaan qaruuraa aluminiyeemii %71 deebi'ee fayyadama . Qaruuraa aluminiyeemii addunyaa irratti meeshaa dhugaatii deebi'ee fayyadamu keessaa isa tokkodha. Aluminium deebi'ee fayyadamuun anniisaa qaruuraa haaraa hojjechuuf oolu hanga %95 qusata . Akkasumas naannoo eeguuf gargaara. Yeroo deebitee fayyadamtu, itti fufiinsa deeggaruuf gargaarta. Gochi kee jijjiirama fida.

Furtuu Fudhachuu

• Deebi’ee fayyadamuu qaruuraa aluminiyeemii anniisaa haaraa hojjechuu caalaa baayyee xiqqaadha. Humna hanga %95 qusachuun naannoo gargaara. Qaruuraa walitti qabuu fi dhiqachuudhaan gargaaruu dandeessa. Qaruuraa sana osoo deebitee hin fayyadamin saagi. Qaruuraa aluminiyeemii yeroo baay’ee deebi’ee fayyadamuu ni danda’ama. Qulqullina isaanii hin dhaban. Qaruuraa deebi’anii fayyadamuun balfa hir’isuuf karaa cimaadha. Qaruuraa deebi'ee fayyadame gara guyyoota 60 booda gara manneen daldalaatti deebi'a. Kunis saffisaan deebi’ee fayyadamuun akka hojjetu agarsiisa. Yoo sagantaalee deebi’anii fayyadamuu naannootti makamte, hawaasa kee gargaarta. Humna qusachuuf, hojii uumuu fi faalama hir’isuuf gargaarta.

Walitti qabama Qaruuraa Aluminium

Sagantaa Hawaasaa fi Curbside

Walitti qabuuf gargaarta qaruuraa aluminiyeemii naannoo keessan jiru. Magaalonni hedduun sirna deebi’anii fayyadamuu al-seerummaa qabu. Namoonni qaruuraa daandii, manaa fi manneen daldalaa irraa fudhatu. Gariin immoo kana akka hojii isaanii isa guddaatti hojjetu. Kaan immoo yeroo qabanitti raawwatu. Walitti qabaan kun waa'ee Magaalota keessatti qaruuraa %75 . Namoonni bakka balfi itti gatamutti qaruuraa yeroo barbaadan ykn suuqii keessatti sassaaban arguu dandeessa. Hojiin isaanii wiirtuuwwan deebi’anii fayyadamuu fi gabaa addunyaa waliin wal qabata.

Kutaaleen biyyaa kaffaltii qaruuraa qaban qaruuraa aluminiyeemii %84 deebi’anii fayyadamu . Sagantaan qarqara daandii gargaaru, garuu lammiileen Ameerikaa %53 qofa ofumaan argatu. Kaffaltiin qaruuraa qaruuraa akka addaan baasuu fi dhiqattu si gaafata. Kunis qaruuraa qulqulluu kan taasisuu fi deebi’ee fayyadamuun akka gaariitti akka hojjetu gargaara. Sagantaawwan lamaan deebi’anii fayyadamuu gargaaru, garuu kaffaltiin qaruuraa caalaatti kaffaluun qaruuraa qulqulluu ta’e kenna.

Biyya keessatti, qaruuraa gara... wiirtuuwwan ykn buufataalee gadi buusuun . Konkolaattonni fe’umsaa bakka addaa fi meeshaalee qonnaa qaban qaruuraa adda baasuuf gargaaru. Workshopiin naannoo sanaas qaruuraa addaan baasuu danda’a. Sagantaan baadiyyaa dhaabbilee fi garee dhuunfaa waliin hojjetu. Qaruuraa addaan baasuu fi qulqullina isaanii eeguun gargaarta. Deeggarsi barumsaa fi hawaasaa deebi’ee fayyadamuu cimee itti fufa.

Geejjibaa gara Dhaabbilee Deebi’ee Fayyadamaa

Qaruuraa erga walitti qabamee booda gara wiirtuuwwan deebi’anii fayyadamuutti deemu. Qaruuraa kee qulqulleessuu fi addaan baasuun gargaarta. Qaruuraa baay’ee sochoosuun karoora gaarii barbaada. Konkolaattonni fe’umsaa daandii nageenya qabu fayyadamuu fi bakka gahaa qabaachuu qabu. Handling scrap metal can be dangerous , kanaaf hojjettoonni leenjii fi seera nageenyaa barbaadu.

Baasii geejjibaa qaama guddaa deebi’ee fayyadamuudha. Waa'ee Anniisaa aluminiyeemii deebi’ee fayyadamuu keessatti argamu keessaa %25 citaa sochoosuu fi qopheessuuf oola. Daandiiwwan gabaabaa fi imalli xiqqaan maallaqaa fi humna qusata. Loojistikiin gaariin qaruuraa saffisaan walitti qabuu fi geessuuf gargaara. Seera hordofuu fi qulqullina qaruuraa eeguun deebitee fayyadamuu gargaarta.

Qaruuraa Aluminiyeemii Sassaabuu

Addaan Baafamuu Maagneetikii

Giddugala deebi’ee fayyadamuu irratti qaruuraa aluminiyeemii adda baasuuf gargaarta. Hojjettoonni fi maashiniin sibiilota adda baasuuf meeshaalee adda addaa fayyadamu. Tokkoffaa, maagneetonni sibiilaa fi sibiilota sibiilaa biroo baasuu. Aluminiyeemiin maagneetii irratti waan hin maxxanneef, girdoo irratti hafeera. Kan itti aanu, adda baastonni kaarentii eddy aluminium dhiibu . wantoota biroo irraa Maashiniiwwan kun rootarii maagneetii naanna’u qabu. Aluminium yeroo rootarii irra deemu, girdoo irraa dhiibama. Tarkaanfiin kun aluminiyeemii sibiilota biroo fi wantoota sibiilota hin taane irraa adda baasa.

Maashiniiwwan sassaaban meeshaalee addaa fayyadamuun deebi’anii fayyadamuu saffisaa fi fooyya’aa taasisuu danda’a.

• Hojjettoonni harkaan sassaaban

• Maagneetonni sibiilaa baasu

• Adda baastonni kaarentii eddy aluminium sochoosu

• Roobootiin mul'ata kompiitaraa qaban saaguuf gargaaru

• Kaameeraa fi laayizariin optical sorters gargaaru

• Meeshaaleen raajii fi laayizerii alayidii addaa argatu

Sassaabni gaariin wiirtuuwwan deebi’anii fayyadamuu aluminiyeemii baay’ee akka argatan gargaara. Qaruuraa qulqulluu fi kosii irraa bilisa taasisuudhaan baay'ee gargaarta.

Faalama Buqqisuu

Wantoota kan hin taane qaruuraa aluminiyeemii keessaa baasuu qabda, osoo deebitee hin fayyadamin dura. Wantoonni waliigalaa buqqisuu qaban halluu, asxaa, pilaastikii, laastikaa fi zayita . Isaan kun kan dhufan coatings ykn wantoota qaruuraa irratti maxxanan irraa. Wantoota kana yoo dhiiftan maashinii cabsuu fi aluminiyeemii deebi’ee fayyadame hammeessuu danda’u.

Gosa Faalamaa	Malawwan Buqqisuu	Hubachiisa
Faaya, zayita, sibiilota biroo	Sassaabuu maagneetii, optikaalaa fi raajii eksiree	Osoo hin baqin dura fayyadama
Pilaastikaa, laastika, muka	Ramaddii qilleensaa, harkaan sassaabuu	Qulqullina yaa'a aluminiyeemii ni eega
Dabalata (alumina, SiC) 1.1.	Balleessuu qulqulleessuu, gaazii kilooriinii lilmoodhaan naqachuu	Yeroo baala’u kan dibamu
Xurii kuufame	Aluminium haaraatiin dilution gochuu	Saffisa deebi’ee fayyadamuu ni daangessa

Giddu-galli deebi’ee fayyadamu wantoota kana ofirraa baasuuf maashinii fi keemikaalota fayyadamu. Mana keessatti qaruuraa dhiqachuu fi addaan baasuun gargaarta. Qaruuraa qulqulluun deebi’ee fayyadamuu akka fooyya’u taasisa, akkasumas nageenya akka qabaatu taasisa.

Qulqulleessuu fi Cicciruu

Dhiqachuu fi Uffata Buqqisuu

Qaruuraa aluminiyeemii dhiqachuudhaan jalqabda. Tarkaanfiin kun xurii fi wantoota maxxanan ofirraa balleessa. Dhugaatii hafe kamiyyuu ni balleessa. Giddu-galli deebi’ee fayyadamuu maashiniiwwan miiccaa gurguddoo bishaanii fi saamunaa qaban fayyadamu. Maashiniiwwan kun qaruuraa akka gaariitti naannessu fi dhiqatu. Qaruuraa nyaata ykn xurii akka hin hafne ni mirkaneessu. Deebi’anii fayyadamuu dura mana keessatti qaruuraa dhiqachuudhaan gargaaruu dandeessu. Qaruuraa qulqulluun deebi’ee fayyadamuu salphaa fi nageenya akka qabaatu taasisa.

Erga dhiqamee booda, coatings fi labels ni baafama. Qaruuraa hedduun halluu, inkii ykn fiilmii pilaastikii qabu. Giddu-galli deebi’anii fayyadamuu dhangala’oo addaa fi ho’a fayyadamuun uffata kana ofirraa baasuuf. Yeroo tokko tokko, maashiniiwwan asxaa jajjaboodhaaf buruushota ykn jeettii qilleensaa fayyadamu. Coatings balleessuun aluminium qulqulluu fi qulqulluu akka ta'u taasisa. Yeroo baqu faalama ni dhaaba. Qaruuraa wantoota dabalataa irraa bilisa taasisuudhaan gargaarta.

Gorsa: Yoo dandeesse qaruuraa keessan dhiqadhaa, asxaa ofirraa baasuu. Qaruuraa qulqulluun oomishaalee deebi’anii fayyadaman fooyya’oo ta’an hojjechuuf gargaaru.

Gahumsaan Baqsuuf Cicciruu

Qaruuraa erga qulqullaa’ee booda xixiqqootti ni ciccirama. Ciccituun qaruuraa gara xixiqqootti cabsa. Kunis bal’ina lafaa dabalataa kenna. Aluminium saffisaan furnace keessatti akka baqu gargaara. Ciccituunis xurii hafe ni balleessa. Ciccitoonni xixiqqoo ho'i aluminiyeemii hunda akka ga'u taasisa. Kunis akka dafee baqu taasisa.

Giddu-galli deebi’ee fayyadamuu qaruuraa muruuf meeshaalee ciccimoo ciccimoo fayyadamu. Maashiniiwwan kun qaruuraa hamma walqixa taʼetti cicciru. Kunis sooranni baqfamuuf akka walfakkaatu taasisa. Aluminiyeemiin ciccirame nageenya kan qabuu fi sibiilota dabalataa deebifachuuf gargaara. Iddoon ibiddaa adda addaa qaruuraa cicciramee wajjin caalaatti hojjetu. Furnaasiin sagalee dhageessisaa (reverberatory furnaces) qaruuraa walqixa ni balleessu. Furnaes rotary sibiilli baay’ee ciccitaa qulqulluu ta’een deebifata. Induction furnaces faalama dhaabuu fi waan hunda balleessuuf illee shredding barbaachisa.

Gosa Furnace	Faayidaa Aluminiyeemii Ciccirame
Sagalee dhageessisaa (reverberatory).	Qaruuraa walqixa ni balleessa
Rotary jedhamuun beekama	Sibiilli dabalataa deebisee argata
Induction	Walqixa ni baala, faalama xiqqaadha

Qaruuraa qulqulluu fi cicciruuf qophaa’uu isaanii mirkaneessuudhaan deebi’anii fayyadamuu gargaarta. Tarkaanfiin kun wantoota haaraadhaaf aluminiyeemii qulqullina olaanaa qabu kan deebi’ee fayyadame hojjechuuf gargaara.

Balleessuu fi Qulqulleessuu

Adeemsa Furnace Balling

Qaruuraa ciccirame gara sibiilaa haaraatti jijjiiruuf gargaarta, isaan balleessuun. Aluminium gara 1220°F tti ni baala . Giddu-galli deebi’ee fayyadamuu ho’a kana bira ga’uuf furnace addaa fayyadamu. Induction furnaces humna elektirikii fayyadamuun sibiilota saffisaan ho'isan . Isaan kun anniisaa qusachuun biqiltoota ammayyaa keessatti hojjetu. Bakkeewwan tokko tokko furnace aduu fayyadamu. Furnaasiin aduu ifa aduu irratti xiyyeeffachuun baay’ee akka ho’u taasisa. Isaanis 750°C ol gahu . Karaaleen kunneen aluminiyeemii deebi'ee fayyadamuu pilaaneetii kanaaf akka fooyya'u taasisa.

Jalqaba hojjettoonni qaruuraa caccabame qamadii keessa kaaʼu. Crucible sun furnace keessa seena. Iddoon ibiddaa hanga aluminiyeemiin baqutti ho'a. Hojjettoonni nageenyaaf jecha guwaantii fi goggles uffatu. Baquun ho’a sirrii ta’e irratti dafee ta’a. Iddoo ibiddaa gaarii fayyadamuun anniisaa kan qusatu yoo ta’u, hojjettoonni nageenya isaanii akka eegan taasisa.

Gorsa: Furnaasiin induksii kanneen durii caalaa anniisaa xiqqaa fayyadamu. Furnaasiin aduu ifa aduu fayyadamu, kanaaf deebi’ee fayyadamuun daran magariisa.

Dross Buqqisuu

Yeroo aluminiyeemiin baqu gubbaa isaa irratti dhangala’aan ni uuma. Dross gogaa halluu diimaa qabu fakkaata. Aluminium oksaayidii fi sibiilli qabame qaba. Aluminium qulqulluu ta'ee akka turuuf 'dross' balleessuu qabda.

Hojjettoonni aluminiyeemii baala'e irraa dross ni skim. Sibiilli hafe argachuuf qabbaneessanii caccabsu. Biqiltoonni tokko tokko soogidda dhangalaasu fayyadamu. Kunis soogidda baqfame fi dhangala’aa walitti maka. Oksaayidii caccabsee aluminiyeemii dabalataa akka lixu taasisa. Bakkeewwan biroon sibiilli dabalataa argachuuf furnace pilaasmaa arkii fayyadamu.

Irra caalaan dhangala’aan hafe gara oksaayidii aluminiyeemii fi soogiddatti jijjiirama. Gariin deebi'anii kan fayyadaman yoo ta'u, gariin garuu gara bakka kuufamaatti deemu. Dross akka gaariitti balleessuun aluminium qulqulluu baay’ee fi balfa xiqqaa kenna. Tarkaanfiin kun aluminiyeemii gaarii deebi’ee fayyadamuuf barbaachisaa dha.

Casting fi Rolling jedhamuun beekama

Ingots Aluminiyeemii Uumuu

Aluminium baala'e gara ingots jabaatti jijjiiruuf gargaarta. Hojjettoonni aluminiyeemii ho'aa boca keessatti dhangalaasu. Bocoonni sibiilli sun gara bilookii ykn citaa gurguddaatti bocu. Yeroo tokko tokko, isaanis bileetii ni hojjetu. Tarkaanfiin kun aluminiyeemii dhangala’aa gara ciccitaa jajjabootti jijjiira. Aluminium darbachuuf karaaleen gurguddoon lama jiru. Direct-chill casting sibiilota bishaaniin saffisaan qabbaneessa. Walitti fufiinsaan gadi darbachuun gabatee dheeraa kan ciccitu taasisa.

Tarkaanfiiwwan gurguddoon ingots aluminium hojjechuuf barbaachisan kunooti:

1. Elementiiwwan alayidii gara aluminiyeemii baala’etti walitti makuu. Kunis sibiilli kun amala addaa kenna.

2. Aluminiyeemii ho’aa sana maashinii gadi darbachuutiin bocaatti naquu.

3. Aluminium dafii qabbaneessuun ingots cimaa hojjechuu.

4. Ingots jajjaboo boca keessaa baasuun ilaalaa.

Gorsa: Ho’aa fi saffisa qabbanaa’uu ilaaluun caccabaa fi rakkoo ingots keessatti mul’atu dhaabuuf gargaara.

Qulqullinni tarkaanfii hunda irratti barbaachisaa dha. Aluminium citaa osoo hin baqin sassaabda. Hojjettoonni makaa keemikaalaa tokkoon tokkoon batch qoratu. Mudaa kamiyyuu argachuuf ingots ilaalu. Cheekiin gaariin aluminiyeemii deebi’ee fayyadame cimaa fi faayidaa akka qabaatu taasisa.

Gara Sheets tti gulufuu

Ingots aluminium gara sheet haphiitti jijjiiruuf gargaarta. Rolling maashiniiwwan gurguddoo roller mills jedhaman fayyadama. Warshaaleen kun sibiilicha dhiibanii diriirsu. Slaboonni furdaa ta’an qallachaa fi dheeraa ta’anii kan marfaman ta’a. Hot rolling sibiilli akka lallaafaa ta’uuf ho’a fayyadama. Qorqorroon gulufuun sibiilli akka jabaatu fi akka sirriin taasisa.

Adeemsi rolling tarkaanfiiwwan hedduu qaba:

1. Ingots ho'aa rolling gochuuf ho'isi.

2. Slabs akka qalla’uuf mills keessaa roll gochuu.

3. Bocaafi qulqullina fuula isaanii waraqaawwan ilaali.

4. Tuttuqaawwan xumuraa kan akka halluu ykn uffannaa itti dabali.

Tarkaanfii To’annoo Qulqullinaa	Dhimma
Ingots raw ilaali	Rolling dura rakkoo barbaadi
Saffisa garagalchuu ilaalaa	Fulbaana fi boca wal qixa ta’e eegi
Qulqullina fuulaa ilaali	Tuqaawwan qalla’oo ta’an balleessuun sheet akka sirriitti hojjetan gochuu
Meeshaalee kunuunsa	Caccabsa dhaabuu fi waraqaawwan akkuma duraanii eeguu

Hojjettoonni furdinaa fi fuula yeroo qabatamaa keessatti sakatta’uuf monitorii fayyadamu. Yoo wanti tokko dogoggora ta'e maashinii dafanii sirreessuu. Rolling fi finishing gaariin sheet aluminium qaruuraa fi oomisha haaraadhaaf qophaa'a. Qaruuraa qulqulluu deebiftee fayyadamuudhaan gargaarta, kunis yeroo hunda sheet fooyya’aa hojjechuuf gargaara.

Adeemsa Deebi'ee Fayyadamaa Qaruuraa Aluminiyeemii

Oomisha Qaruuraa Haaraa

Yeroo deebitee fayyadamtu, hojjechuuf gargaarta qaruuraa aluminiyeemii haaraa . Warshaaleen maashinii addaa fayyadamuun waraqaa aluminiyeemii marfame gara qaruuraatti bocuudha. Maashiniiwwan kun sheetwwan gara siliindarootaatti dhiibu. Hojjettoonni qaruuraa sana xumuruuf gubbaa fi jalaa kaa’u. Qaruuraa kana dhugaatiidhaan guutaman manneen daldalaa keessatti argita.

Yunaayitid Isteetis keessatti qaruuraa haaraan irra caalaan isaa aluminiyeemii deebi’ee fayyadamu fayyadamu. Tokkoon tokkoon qaruuraa gara %71 meeshaa deebi’ee fayyadame irraa hojjetama. Kunis %53 citaa fayyadama boodaa fi %18 citaa industirii boodaa kan hammatudha. Kan hafe ammoo aluminiyeemii jalqabaa irraa argama. Qaruuraa aluminiyeemii qabiyyee deebi’ee fayyadamu qaruuraa geejjibaa ykn pilaastikii caalaa qaba. Tokkoon tokkoon qaruuraa walakkaa ol kan ta’u waan atii fi warri kaan deebiftanii fayyadamtan irraati. Kun kan agarsiisu deebi’ee fayyadamuun keessan baay’ee barbaachisaa ta’uu isaati.

Aluminium deebi'ee fayyadame ciminaa fi qulqullina isaa eega. Warshaaleen qaruuraa, kutaa konkolaataa fi meeshaalee ijaarsaa hojjechuuf itti fayyadamu. Yeroo deebitee fayyadamtu anniisaa qusachuu fi qisaasama hir’isuuf gargaarta. Qaruuraa guyyoota 60 qofa keessatti gara sheelfota kuusaatti deebi'uu danda'u.

Dhugaa Bashannansiisaa: Qaruuraa har'a deebiftanii fayyadamtan ji'a lama qofa keessatti akka qaruuraa haaraatti deebi'uu danda'a!

Aluminiyeemii Cufame-Loop Deebisee Fayyadamaa

Yeroo qaruuraa deebiftee fayyadamtu sirna cufame-looppii deeggarta. Kana jechuun aluminiyeemiin qulqullina osoo hin dhabin irra deddeebiin deebi’ee fayyadamuu ni danda’ama jechuudha. Aluminium qaruuraa keessan keessa jiru sun qaruuraa haaraa, biskileetii ykn kutaalee xiyyaaraa illee taʼuu dandaʼa. Aluminium bakka kuufama kuufamaatti akka hin baane fi akka itti hin fayyadamne gargaarta.

Closed-loop recycling naannoo gargaara. Albuuda irraa aluminiyeemii haaraa hojjechuuf humna barbaachisu keessaa gara %95 qusatta. Akkasumas gaasiiwwan manaa gadi lakkifaman hanga %95 hir'iftu. Sirni kun bakka jireenyaa dhabuu fi faalama bishaanii dhaabuuf gargaara. Balfi bakka balfi itti kuufamu irraa akka hin seenne fi pilaaneetii akka qulqullooftu gargaarta.

Kallattii	Bu'aa
Qulqullina Meeshaa	Aluminium humna osoo hin dhabin yeroo hedduu deebi’ee fayyadamuu ni danda’ama.
Qusannoo Annisaa	Deebi’ee fayyadamuun anniisaa aluminiyeemii haaraa hojjechuuf oolu keessaa %95 qusata.
Gaasiiwwan Giriin Haawusii	Deebi’ee fayyadamuun gadi lakkifamuu CO2 hanga %95 hir’isa.
Diinagdee Geengoo	Aluminium hanga ammaatti hojjetame hunda keessaa %75 jechuun ni danda'ama ammallee itti fayyadamaa jira.
Balfa Hir’isuu	Tooniin tokko deebi’anii fayyadamuun bakka kuufama kuufama yaardii kiyuubii 10 qusata.
Gahumsa Deebi’ee Fayyadamaa	Qaruuraa guyyoota 60 qofa keessatti deebi’anii fayyadamuu fi sheelfota irratti deebi’uu danda’u.

Aluminium deebi’ee fayyadamuun kutaa addunyaa tokkoon tokkoon isaa keessatti haala adda addaatiin hojjeta. Awurooppaatti seera cimaa fi sagantaaleen kuufama deebisuu %76 deebi’anii fayyadamuu akka ga’uuf gargaaru. Ameerikaan Kaabaa teknooloojii haaraa fi sirna cimaa fayyadamti. Eeshiyaa Paasifik gargaarsa mootummaa fi yaada haaraatiin saffisaan guddachaa jirti. Afrikaan bu'uuraalee misoomaa xiqqaa qabdi, garuu al-seerummaa deebi'ee fayyadamuun achitti gargaara. Seerri cimaan fi namoonni waliin hojjechuun deebi’anii fayyadamuu akka fooyya’u taasisa.

Adeemsa deebi’ee fayyadamuu keessatti barbaachisaa dha. Qaruuraa qulqulluu ni eegdu, saagi, sagantaalee naannoo sanaa ni deeggarta. Gochi kee deebi’ee fayyadamuun aluminiyeemii cimaa akka turuu fi yeroo dheeraaf akka turu gargaara. Qaruuraa aluminiyeemii akka hin qisaasamne mirkaneessuuf gargaarta.

Faayidaa Aluminium Deebi'ee Fayyadamaa

Qusannoo Annisaa fi Qabeenyaa

Yeroo aluminiyeemii deebiftee fayyadamtu anniisaa guddaa qusachuuf gargaarta. Qaruuraa aluminiyeemii deebi’ee fayyadamuun albuuda boksii irraa aluminiyeemii haaraa hojjechuu caalaa gara %95 anniisaa xiqqaa fayyadama. Qusannaan anniisaa guddaan kun kan ta’u meeshaalee haaraa qotuu ykn qulqulleessuun waan hin barbaachisneef. Aluminium paawundii tokko yoo deebiftee fayyadamte, magaalaa akka Pittsburgh waggaa jahaaf humna kennuuf humna gahaa qusatta.

Gosa Omishaa	Humna Barbaachisu (Giigaajoolii toonii tokkoof) .	Dhibbeentaa Annisaa Fayyadamaa Oomisha Sadarkaa Duraa wajjin Walbira qabamee yoo ilaalamu
Aluminiyeemii jalqabaa (albuuda booksiitii irraa) .	~186	100% .
Aluminium deebi’ee fayyadame (caccabaa irraa) .	~13.6	~7.3%

Aluminium deebi’ee fayyadamuun qabeenya uumamaas ni qusata. Kosii yaardii kiyuubii miliyoonaan lakkaa'amu bakka kuufama balfa keessaa akka hin baane goota. Aluminium deebi’ee fayyadame toonii tokko bakka kuufama gara yaardiiwwan kiyuubii 10 qusata. Bosona eeguu fi albuuda haaraa hir'isuuf gargaarta. Qaruuraa aluminiyeemii qulqullina osoo hin dhabin yeroo baayyee deebi’ee fayyadamuu ni danda’ama. Kunis pilaaneetii fi dhaloota dhufu gargaara.

Yeroo deebitee fayyadamtu bishaan, ibsaa fi meeshaalee jallisii qusatta. Filannoon kee addunyaa qulqulluu fi itti fufiinsa akka qabaattu gargaara.

Dhiibbaa Naannoo

Qaruuraa aluminiyeemii deebi’anii fayyadamuun faalama fi gaasii manaa gadi buusuuf gargaara. Yoo qaruuraa tokko deebiftee fayyadamte, TV sa’aatii sadiif hojjechuuf humna gahaa qusatta. Ameerikaa keessatti namni hundi qaruuraa isaa hunda yoo deebisee fayyadame, anniisaan qusatame kun waggaa tokkoof mana miliyoona 4 ol humna kennuu danda'a.

Meetirikii	Gatii	Ibsa
CO2 qaruuraa tokko deebisee fayyadamuudhaan qusatamu	98.7 giraama CO2 waliin wal gitu	Gaasii manaa hir’isuu qaruuraa tokkoon deebi’ee fayyadamu
CO2 gadi lakkifamuu toonii tokko deebi’ee fayyadamu dhorkame	CO2 toonii 10 ta'a	Qaruuraa aluminiyeemii toonii tokko deebi’anii fayyadamuu irraa gadi lakkifamuu hir’isuu
Balfa bakka kuufamaatti hir’isuu	waggaatti toonii miiliyoona 1.3	Hamma aluminiyeemii waggaatti bakka kuufama balfaa irraa fagaatu

Aluminium deebi’ee fayyadamuun waggaatti gaasiiwwan manaa CO2 meetiriik toonii miiliyoona 12.1 hir’isa. Kun akka konkolaataa miliyoona 2.6 karaa irraa baasuuti. Jijjiirama qilleensaa ittisuu fi Lafa eeguuf gargaarta. Aluminium deebitee fayyadamuudhaan itti fufiinsa ni deeggarta, dhiibbaa balfi naannoo irratti qabu hir’isuuf gargaarta.

Akkaataa Qaruuraa Aluminium Deebi'anii Fayyadamaa

Muuxannoo Gaarii Mana Keessatti

Qaruuraa aluminiyeemii karaa sirrii ta’een deebiftanii fayyadamuudhaan gargaaruu dandeessu. Jalqaba, seera deebi’anii fayyadamuu magaalaa ykn magaalaa keessan keessatti baradhaa. Bakki kamiyyuu seera mataa isaa kan deebi’ee fayyadamuu danda’u qaba. Sagantaan naannoo keessanii maal akka hayyamu ilaalaa. Kunis dogoggora irraa fagaachuu fi qaruuraa keessaniif waan caalu akka argattan isin gargaara.

Tarkaanfiiwwan salphaa hordofuu dandeessan tokko tokko kunooti:

1. Seerota deebi’anii fayyadamuu naannoo keessanii fi safartuu kaffaltii barbaadi.

2. Nyaata ykn wantoota maxxanan qulqulleessuuf qaruuraa keessan saagi fi dhiqadhaa.

3. Kolaan gatii gadi buusu waan danda'uuf asxaa ykn teeppii ofirraa baasuu.

4. Bakka qusachuu fi sochoosuu salphisuuf qaruuraa caccabsuu.

Gorsa: Qaruuraa aluminiyeemii geejjibaa ykn pilaastikii wajjin hin makatinaa. Wal makuun batch guutuun akka gatamu gochuu danda'a. Qaruuraadhaaf boorsaa pilaastikii hin fayyadaminaa. Borsaan maashiniiwwan deebi’anii fayyadamuu cufuu danda’a.

Yeroo hunda osoo deebitee hin fayyadamin dura qaruuraa dhiqadhu. Kunis hantuutni akka hin fageessinee fi faalama akka dhaabu taasisa. Yoo gubbaa qaruuraa baafattan bakka adda ta'etti kaa'aa. Kunis wiirtuuleen deebi’anii fayyadamuu saffisaan akka hojjetan gargaara.

Sagantaa Naannoo Deeggaruun

Sagantaa deebi’ee fayyadamuu naannoo keessanii karaa adda addaatiin gargaaruu dandeessu. Yoo deebi’anii fayyadamuu qarqara daandii hin qabne ta’e, bakka itti buusan ykn bakka citaa naannoo keessan jiru barbaadi. Bakkeewwan hedduun tokkoon tokkoon can you recycle gochuuf maallaqa siif deebisu. Sagantaawwan kunniin qaruuraa dabalataa deebi’anii fayyadamuu fi bakka kuufama kuufama irraa akka hin seenne gargaaru.

• Maallaqa qaruuraa argachuuf sagantaa deebisuu kuufamaatti makamaa.

• Seera deebi’ee fayyadamuu fooyya’aa ta’e hoggantoota naannoo gaafadhu.

• Karoora haaraa deebi’ee fayyadamuu deeggaruuf walgahii magaalaa dhaqi.

• Hawaasni keessan caalaatti akka deebi’ee hojjetu gargaaruuf gareewwan waliin hojjedhaa.

Yeroo sagantaalee naannootti makamtu, magaalaan kee caalaatti akka deebitee hojjettu gargaarta. Gochi kee qisaasama hir’isa, anniisaa qusata, carraa hojii uumuuf gargaara. Dandeettiin ati deebitee fayyadamuu dandeessu hundi magaalaa kee qulqulleessuuf gargaara.

Qaruuraa aluminiyeemii deebitee fayyadamuu keessatti barbaachisaa dha. Tarkaanfiiwwan walitti qabuu, sassaabuu, qulqulleessuu, cicciruu, baqsuu, gadi darbachuu fi garagalchuudha. Kutaan tokkoon tokkoon isaa anniisaa qusachuun pilaaneetii gargaara. Wanti ati hojjettu baayʼee barbaachisaa dha. Yeroo deebitee fayyadamtu hojii uumuuf gargaarta, kosii bakka balfi itti kuufamu irraa akka hin seenne, akkasumas faalama xiqqeessita.

Ramaddii Dhiibbaa	Ibsa
Saffisa Deebi’ee Fayyadamaa	Sadarkaan Ameerikaa %45 dha. Namoonni baay’een kana kaasuuf gargaaruu fi biyyoota olaanoo bira ga’uu danda’u.
Hojii Uumuu	Deebi'anii fayyadamuun dabalataan hojii haaraa 104,000 uumuu danda'a.
Qusannoo Annisaa	Waggaatti anniisaa gahaa mana miiliyoona 1.5 humna itti kennuuf qusata.

• Aluminium irra deddeebiin deebi’ee fayyadamuu kan danda’uu fi cimaa ta’ee turuu danda’a.

• Qaruuraa qulqulluun deebi’ee fayyadamuun akka gaariitti akka hojjetuu fi oomisha gaarii akka hojjetu gargaaru.

• Waan beektu namoota birootti himuun namoonni baay’een akka deebi’anii fayyadaman taasisa.

Dandeettiin ati deebitee fayyadamuu dandeessu hundi addunyaa qulqulluu fi magariisa gochuuf gargaara. Amma irraa jalqabi namoota biroos akka deebi'anii fayyadaman gaafadhu! 

FAQ

Qaruuraa aluminiyeemii tokko yeroo meeqa deebitee fayyadamuu dandeessa?

Qaruuraa aluminiyeemii tokko yeroo baayyee deebitee fayyadamuu dandeessa. Qulqullinni isaa hin hammaatu. Aluminium erga deebi’ee fayyadamee booda jabaa ta’ee tura. Yeroo deebitee fayyadamtu hunda qabeenya qusatta.

Deebi'anii fayyadamuu dura qaruuraa aluminiyeemii dhiqachuu qabduu?

Eeyyee, osoo deebitee hin fayyadamin dura qaruuraa keessan dhiqachuu qabdu. Qaruuraa qulqulluun qamalee fi urgooftuu hamaa dhaabu. Isaanis deebi’anii fayyadamuu akka salphatuuf gargaaru. Qaruuraa qulqulluunis oomisha haaraa fooyya’aa ta’e ni uumu.

Qaruuraa xuraa’aa ykn makaa yoo deebiftee fayyadamte maaltu ta’a?

Qaruuraa xuraa’aa ykn makaan wiirtuuwwan deebi’anii fayyadamuu irratti rakkoo uuma. Gatii aluminiyeemii deebi’ee fayyadame gadi buusu danda’u. Hojjettoonni batch kosii baay’ee qabu gatuu danda’u.

Gorsa: Yeroo hunda qaruuraa qulqulluu ta’e eeguu fi wantoota biroo waliin hin makatinaa.

Qaruuraa deebi’ee fayyadame qaruuraa haaraa ta’uuf yeroo hangamii fudhata?

Qaruuraa aluminiyeemii deebi’ee fayyadame gara guyyoota 60 keessatti qaruuraa haaraa ta’a. Qaruuraa keessan deebisee fayyadamuun loop saffisaan cufuuf gargaara.

Qaruuraa aluminiyeemii kan dent ykn boca caccabee qabu deebiftee fayyadamuu dandeessaa?

Eeyyee, qaruuraa yoo dented ykn caccabellee deebitee fayyadamuu dandeessa. Qaruuraa caccabsuun bakka kuufama keessan keessa jiru qusata. Akkasumas isaan sochoosuu salphisa. Giddu-galli deebi’ee fayyadamuu qaruuraa bifa kamiinuu fudhatu.