Dithipa tša aluminiamo di šomišwa kudu go phutheleng dino, go tloga go soda le biri go ya go dino tša maatla le ditee. Di boima, ga di bitše kudu e bile di loketše, e lego seo se di dirago gore e be kgetho ya go phuthela bakeng sa dino tše dimilione lefaseng ka bophara. Lega go le bjalo, go sa šetšwe go tuma ga tšona le go ba bonolo, go na le mabaka a mmalwa ao ka ona go nwa ka makotikoting a aluminiamo e ka bago e se kgetho e kaone bakeng sa bophelo bja gago bjo bobotse le bophelo bjo bobotse.
Sehlogong se, re tla hlahloba dikotsi tšeo di ka bago gona tšeo di sepedišanago le go nwa ka makotikoting a aluminiamo, ra hlahloba mabaka a bjalo ka sebopego sa dikhemikhale sa aluminiamo, go ba gona ga ditlaleletšo tše kotsi, khuetšo ya tikologo ya go lahlwa ga dithipa tša aluminiamo le mekgwa ye mengwe ye e bolokegilego go e na le dino tša ka makotikoting.
1. Sebopego sa Dikhemikhale sa Aluminium le Ditlamorago tša Yona tša Maphelo
Aluminium ke tšhipi yeo e dirišwago kudu go phutheleng ka gobane e swarelela, e bobebe e bile e bopega gabonolo. Le ge aluminiamo ka boyona ka kakaretšo e šireletšegile, go tshwenyega go tšwelela ka baka la go dirišana ga yona le dikhemikhale tše itšego nakong ya tshepedišo ya go dira ka makotikoting. Lera la ka gare la dithipa tša aluminiamo gantši le na le legato la resin, leo ka tlwaelo le dirilwego ka bisphenol A (BPA) goba metswako ye e swanago, go thibela kgokagano ya thwii magareng ga seno le tšhipi.
1.1 BPA ke Eng?
BPA ke motswako wa dikhemikhale wo o šomišwago go thatafatša dipolasitiki le di-resin. Ka tlwaelo e hwetšwa ka gare ga lera la dithipa tša aluminiamo go thibela seno go arabela le tšhipi, yeo e ka feleletšago ka tatso ya tšhipi gomme ya kgoma tatso goba boleng bja seno. Le ge go le bjalo, BPA e kgokagantšwe le ditaba tše di fapafapanego tša maphelo, gomme seo se lebiša go go tshwenyega ka ga tšhomišo ya yona ye e atilego ka diphuthelweng tša dijo le dino.
1.2 Dikotsi tša Maphelo tšeo di Amanago le BPA
BPA e bile taba ya dinyakišišo tše di tseneletšego ka lebaka la dikotsi tša yona tšeo di ka bago gona tša maphelo. Tše dingwe tša ditla-morago tše di tshwenyago kudu tša tša maphelo tša go pepentšhwa ga BPA di akaretša:
Tšhišinyo ya Dihomoune: BPA e arotšwe e le selo seo se šitišago endocrine, e lego seo se bolelago gore e ka šitiša go šoma mo go tlwaelegilego ga dihomoune mmeleng. E ile ya tswalanywa le go se leka-lekane ga dihomoune, e lego seo se ka tlaleletšago ditabeng tše bjalo ka go se belege, go tsena mahlalagading ka pela le dikankere tše di fapa-fapanego (kudu-kudu kankere ya matswele le ya prostate).
Matshwenyego a Kgolo: Go pepentšhwa ga BPA, kudu-kudu nakong ya boimana, go ka šitiša kgolo ya fetus. Dinyakišišo di bontšhitše gore BPA e ka kgoma bjoko le boitshwaro bja bana bao ba golago, e lego seo se lebišago ditabeng tša nako e telele tša kgolo.
Kotsi e oketšegilego ya Mathata a Metaboliki: Dinyakišišo tše dingwe di šišinya gore go pepentšhwa ga BPA go ka tlaleletša go nonneng kudu, bolwetšing bja swikiri le bolwetšing bja pelo ka go kgoma go šoma ga metaboliki.
Le ge mekgwa e mengwe yeo e se nago BPA e le gona, tše dingwe tša dilo tše tšeo di tšeago legato la tšona di sa dutše di e-na le dikotsi, gaešita le ge tšhireletšego ya tšona ya nako e telele e sa dutše e sa kwešišwe ka mo go feletšego.
2. Ditlaleletšo tša Dikhemikhale le Ditšhilafatšo ka Dino tša ka Makotikoting
Ka thoko ga BPA, dikhemikhale tše dingwe le ditšhila le tšona di ka ba gona ka dinong tša ka makotikoting, e lego seo se rotošago gape go tshwenyega ka tšhireletšego ya go nwa ka go lebanya go tšwa makotikoting a aluminiamo. Ka mohlala, tlhago ya esiti ya dino tše dintši, tše bjalo ka soda, e ka arabela le lesenke la aluminiamo, yeo e ka tšhollago dikhemikhale ka gare ga seno.
2.1 Esiti le Go tšhologa ga Dikhemikhale
Di- soda tše dintši, dino tše di matlafatšago le matutu di na le esiti e ntši, e lego seo se ka dirago gore lesenke la aluminiamo le tšhume ge nako e dutše e e-ya. Tšhilafatšo ye e ka lebiša go tšhologeng ga tekanyo e nyenyane ya aluminiamo goba dikhemikhale tše dingwe go tšwa ka gare ga lesenke go ya seno. Gaešita le ge ditekanyo ka tlwaelo e le tše dinyenyane, ditla-morago tša nako e telele tša go ja aluminiamo di sa dutše di ithutwa.
Dinyakišišo tše dingwe di šišinya gore go pepentšhwa ka nako e telele ditekanyong tše di phagamego tša aluminiamo go ka tswalanywa le malwetši a methapo a bjalo ka bolwetši bja Alzheimer. Le ge bohlatse bjo bo feletšego bo sa hlaelela, go bohlokwa go ela hloko gore tekanyo le ge e le efe ya aluminiamo yeo e tšholotšwego e ka tlaleletša morwalong wa aluminiamo ka kakaretšo wa mmele.
2.2 Dimonate tša Maitirelo le Dilo tša go boloka
Dino tše dintši tša ka makotikoting, kudu-kudu di- soda tša dijo le dino tše di matlafatšago, di na le di- sweeteners tša maitirelo, dilo tšeo di bolokago dilo le ditlaleletšo tšeo di ka bakago bophelo bjo bobotse kotsing. Tše dingwe tša ditlaleletšo tše, tše bjalo ka aspartame le sodium benzoate, di kgokagantšwe le ditaba tšeo di ka bago gona tša maphelo tše bjalo ka go opša ke hlogo, dikarabelo tša go se dumelelane le dijo le go se iketle ga tšhilo ya dijo.
3. Kgahlamelo ya Tikologo ya Dikotikoti tša Aluminium
Go tlaleletša go dipelaelo tša maphelo, go na le ditaba tše bohlokwa tša tikologo tšeo di amanago le dithipa tša aluminiamo. Le ge aluminiamo e le selo seo se ka dirišwago gape kudu, bophagamo bjo bo feletšego bja dithipa tšeo di tšweletšwago le go lahlwa ngwaga o mongwe le o mongwe bo na le tutuetšo e kgolo tikologong.
3.1 Tshepetšo ya Tšweletšo ye e šomišago Enetši ye ntši
Tšweletšo ya aluminiamo e nyaka palo e kgolo ya matla. Go epa bauxite, go e hlwekiša gore e be aluminiamo gomme ka morago wa e fetolela go ba aluminiamo ke tshepedišo yeo e nyakago methopo e megolo kudu ya matla. Se se feleletša ka kgato ya khapone ye e phagamego, yeo e tlaleletšago go tšweletšeng ga dikgase tša go hlola boso le phetogo ya boso.
3.2 Ditlhohlo tša go Dirišwa gape
Gaešita le ge dithipa tša aluminiamo di ka dirišwa gape ka tsela ya setegeniki, gantši ga di dirišwe gape ka mo go swanetšego. Go ya ka dikakanyo tša morago bjale, go lekana 50% ya dithipa tša aluminiamo di šomišwa gape lefaseng ka bophara, eupša seo se sa tlogela palo ye kgolo ya dithipa tšeo di feleletšago ka mafelong a go lahlela ditšhila goba bjalo ka ditlakala. Ge e le gabotse, U.S. e nnoši e tšweletša makotikoti a aluminiamo a fetago dimilione tše dikete tše 80 ngwaga o mongwe le o mongwe, gomme tekanyo ya go dirišwa gape dileteng tše dingwe e sa dutše e le tlase kudu go feta kamoo e swanetšego go ba ka gona.
Go šomiša aluminiamo gape le gona go nyaka maatla a tlaleletšo, gomme le ge e le gore e sa diriše maatla kudu go feta go hlola aluminiamo ye mpsha go tšwa go didirišwa tše tala, e sa na le seabe go senyeng ga tikologo.
4. Dikgetho tše dingwe go e na le go nwa go tšwa go Makotikoti a Aluminium
Ka ge o elwa hloko dikotsi tša tša maphelo le dipelaelo tša tikologo tšeo di sepedišanago le go nwa ka gare ga dithipa tša aluminiamo, o ka nyaka go nagana ka go fetogela go mekgwa e mengwe yeo e šireletšegilego bakeng sa bophelo bja gago bjo bobotse le yeo e sa senyetšego tikologo. Dikgetho tše dingwe tše di šomago ke tše:
4.1 Mabotlelo a Khalase
Mabotlelo a galase ke e nngwe ya dikgetho tše di bolokegilego kudu tša go phuthela ge go tliwa tabeng ya dino. Go fapana le dithipa tša aluminiamo, galase ga e tšholle dikhemikhale tše kotsi tša go swana le BPA goba ditlaleletšo tše dingwe ka gare ga seela. Go oketša moo, galase e ka dirišwa gape kudu gomme ga e nyake matla a magolo go tšweletša goba go dirišwa gape. Gaešita le ge a boima e bile a fokola go feta aluminiamo, mapotlelo a galase ke kgetho e botse kudu bakeng sa bareki bao ba nyakago kgetho yeo e sa senyetšego tikologo le yeo e hlokomelago bophelo bjo bobotse.
4.2 Ditshelo tša Tšhipi ye e sa Hlwekago
Bakeng sa bao ba nyakago kgetho yeo e ka dirišwago gape, mabotlelo a tšhipi e sa tswakwego le ditshelo ke selo se sengwe se sebotse go e na le makotikoti a aluminiamo. Tšhipi e sa tswakwego ga e na mpholo, e a swarelela e bile ga e tšholle dikhemikhale ka gare ga seno. E bile e boloka themperetšha ya dino nako ye telele, e ka ba e fiša goba e tonya. Go diriša ditshelo tša tšhipi e sa tswakwego go ka fokotša ditlakala le go fokotša kgato ya gago ya tikologo.
4.3 Mapokisi le Ditshelo tše di Theilwego godimo ga Pampiri
Dino tše dingwe, tše bjalo ka matutu le maswi, bjale di phuthetšwe ka mapokisi goba dibjaneng tše di dirilwego ka pampiri. Tše ka kakaretšo ke mekgwa e mengwe e šireletšegilego go e na le dithipa tša aluminiamo, ka ge di sa nyake di- lining tša dikhemikhale, gomme tše dintši di dirilwe ka methopo yeo e mpshafatšwago, yeo e ka dirišwago gape. Lebelela ditšweletšwa tša go tuma tšeo di šomišago didirišwa tša go phuthela tša go ya go ile go netefatša gore o dira kgetho yeo e hlokomelago tikologo.
4.4 Makotikoti ao a nago le Bogwera bja Tikologo
Ge o rata go ba bonolo ga dithipa eupša o tshwenyegile ka dikotsi tša maphelo le ditlamorago tša tikologo, nyaka ditšweletšwa tšeo di šomišago dithipa tšeo di sa senyetšego tikologo. Batšweletši ba bangwe ba tšwetše pele go dirišeng di- lining tše di theilwego dibjalong go e na le BPA goba dikhemikhale tše dingwe tše kotsi. Go tlaleletša, dikhamphani di hlahloba ditsela tša go šomiša aluminiamo ye e šomišitšwego gape ka tšweletšong ya dithipa, yeo e thušago go fokotša khuetšo ya tikologo.
5. Sephetho: Na Ruri go Swanelega go Nwa ka Makotikoting a Aluminium?
Le ge dithipa tša aluminiamo di ka ba tše di loketšego le tšeo di hwetšagalago ka bophara, dikotsi tšeo di ka bago gona tša tša maphelo tšeo di sepedišanago le BPA, ditlaleletšo tša dikhemikhale le mafelelo a tikologo a tšweletšo le go lahlwa di dira gore e be kgetho yeo e sego ya maleba go bareki ba bantši. Go tloga go ditšhitišo tša dihomoune go ya go dikotsi tša nako ye telele tša go pepentšhwa ga aluminiamo, go molaleng gore go nwa ka gare ga dithipa tša aluminiamo ga se kgetho ye e bolokegilego goba ye e swarelelago kudu.
Ge temogo ya ditaba tše e dutše e gola, bareki ba bantši ba kgetha mekgwa e mengwe e šireletšegilego, e bjalo ka mapotlelo a galase, ditshelo tša tšhipi e sa tswakwego le dikgetho tša go phuthela tšeo di sa senyetšego tikologo. Ka go dira diphetho tše di nago le tsebo kudu mabapi le dino tšeo o di nwago le dibjana tšeo di tsenago ka tšona, o ka fokotša go pepentšhwa ga gago dikhemikhale tše kotsi gomme wa tlaleletša lefaseng leo le swarelelago kudu.
Seo se boletšwe, ga se makotikoti ka moka a aluminiamo ao a bopilwego ka go lekana. Shandong Jinzhou Health Industry Co., Ltd , leina le le botegago intastering ya go phuthela, e ikgafile go bophelo bjo bobotse le polokego ka go tšweletša makotikoti a aluminiamo ao a tloditšwego ka gare ao a se nago dijo, ao a se nago BPA . E lego Jinan City, Profenseng ya Shandong, Jinzhou e šomiša lefelo la go dira biri la disekwere-mithara tše 60 000 gomme e tliša boitemogelo bja mengwaga ya go feta ye 19 bja diromelwantle bja go tšweletša dithipa tša maemo a godimo tša biri le dino. Re na le ditirišano tša kgale le ditšweletšwa tše kgolo tša lefase ka bophara tša go swana le Coca-Cola le Tsingtao Beer, re fana ka ditirelo tša peakanyo ya go gatiša ya profešenale le ditharollo tša go phuthela tše di feletšego.
Bjalo ka moabi wa tirelo ya tharollo ya go phuthela, Jinzhou e tsepeletše go rarolla mathata a bareki ka botshepegi le ka lebelo. With annual sales exceding 5.7 billion units , re hahile e phahameng-bokgoni, kopantswe ambalaji thepa phepelo ketane . Go sa šetšwe gore o nyaka molekane yo a ka botwago wa go phuthela goba tharollo e feletšego ya go ema ga tee bakeng sa mola wa gago wa tšweletšo ya dino, Jinzhou e tliša ka boleng, polokego le tirelo yeo o ka ithekgago ka yona.
Ka gona, ge e ba o sa rata go ba bonolo ga makotikoti a aluminiamo, kgonthišetša gore o kgetha ditšweletšwa tšeo di dirilwego ka didirišwa tšeo di se nago BPA, tšeo di bolokegilego dijong — go swana le tšeo di tšweleditšwego ke Shandong Jinzhou Health Industry Co., Ltd — go thabela seno sa gago ka khutšo ya monagano, ntle le go bea bophelo bja gago bjo bobotse goba tikologo kotsing.
