ተራ ካርቦን ዳይኦክሳይድን ናይትሮጅንን ኣብ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ምርዳእ

ኢንዱስትሪ መስተ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ተገዳስነት ኣብ ፊዚ መስተታት እናወሰኸ ብምምጽኡ፡ ተጠቀምቲ ብዛዕባ እቲ ዝፈትውዎ ፊዚ መስተታት ዘሎ ሳይንስ ምፍላጥ እናወሰኸ መጺኡ። ካብቶም ዝለዓሉ ብዙሓት ሕቶታት፡ ክልተ ጐሊሖም ይረኣዩ፡ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኣብ ካርቦን ዘለዎ መስተታት ይውሰኽ ኣሎ ድዩ ? ናይትሮጅን ኣብዞም መስተታት እንታይ ተራ ኣለዎ? ኣብ መንጎ እዞም ጋዛትን ኣሰራርሓኦምን ዘሎ ፍልልይ ምርዳእ፡ ነቲ መዓልታዊ እንሰትዮ መስተታት ዘለና ኣድናቖት ከማሓይሽ ይኽእል።

መሰረታዊ ፍልጠት ካርቦናይዜሽን እዩ።

ካርቦኔሽን ማለት ካርቦን ዳይኦክሳይድ ጋዝ ናብ ፈሳሲ ብምፍሳስ ንካርቦን ዘለዎም መስተታት ዝልለዩ ፍንጣጣታት ዝፈጥር መስርሕ ’ ዩ ። እዚ መስርሕ እዚ ነቲ መንፈስካ ዘሐድስ ጽሬት ናይቲ መስተ ይውስኸሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ጣዕሙ እውን የመሓይሽ። ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኣብ ማይ ምስ ዝፈስስ ካርቦኒክ ኣሲድ ይፈጥር፣ እዚ ድማ ካርቦኒክ መስተታት ቁሩብ ኣሲዳዊ ጣዕሚ ይህቦ። ደረጃ ካርቦኔሽን ዝተፈላለዩ መስተታት ኣዝዩ ይፈላለ እዩ፣ ካብቲ ንእሽቶ ፊዝ ብልጭ ዝብል ማይ ክሳብ ጽዑቕ ፊዝ ሶዳ።

መብዛሕትኡ ግዜ መስርሕ ካርቦናይዜሽን ንሓደ ፈሳሲ ብካርቦን ዳይኦክሳይድ ጋዝ ጸቕጢ ብምግባር እቲ ጋዝ ናብቲ ፈሳሲ ንኽፈስስ የጠቓልል። እቲ ጸቕጢ ምስ ዝለቐቕ (ከም ጥርሙዝ ወይ ቆርቆሮ ምስ ተኸፍተ)፡ ዝፈሰሰ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ይሃድም፡ እዚ ድማ ብዙሓት ተጠቀምቲ ዝፈትውዎ ቡምባ ዝመስል ውጽኢት ይፈጥር። ምፍናው ናይዚ ጋዝ ሶዳ ምስ ተኸፍተ ንዝፍጠር ድምጺ እውን ተሓታቲ እዩ፣ እዚ ድምጺ እዚ ምስ ምሕዳስ ተመሳሳሊ ትርጉም ዘለዎ ኮይኑ ኣሎ።

ተራ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኣብ ካርቦን ዘለዎም መስተታት

ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኣብ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ቀንዲ ጋዝ እዩ። ኣብ ማይ ዝፈስስ ምዃኑ ብዙሓት ሰባት ዘስተማቕርዎ ካርቦን ዘለዎ ቅርጺ ንምፍጣር ምቹእ ይገብሮ። ኣብ ሓደ መስተ ዝውሰኽ መጠን ካርቦን ዳይኦክሳይድ፡ ጣዕሙ፡ ቅርጹን ሓፈሻዊ ተመኩሮ ምስታይን ብዓቢኡ ክጸልዎ ይኽእል። ንኣብነት፡ ዝለዓለ ካርቦኔሽን ንኣሲድነትን ድምቀትን ናይ ሓደ መስተ ክውስኽ ስለ ዝኽእል፡ ዝያዳ መንፈስካ ዘሐድስ ይገብሮ።

ብተወሳኺ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ፍሩይነት ካርቦን ዘለዎም መስተታት ኣብ ምሕላው ወሳኒ ተራ ኣለዎ። እቲ ዝፈሰሰ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ንዕብየት ዝተወሰኑ ባክተርያን ንኣሽቱ ፍጥረታትን ንምዕጋት ይሕግዝ፣ በዚ ድማ ዕድመ ምዕቃብ ናይቲ ፍርያት የናውሕ። እዚ ብፍላይ ንልስሉስ መስተታትን ስፓርክሊንግ ወይንን ኣገዳሲ ኮይኑ፡ ምስ ግዜ ጽሬት ምዕቃብ ወሳኒ እዩ።

ናይትሮጅን ኣብ መስተታት፡ ዝተፈላለዩ ኣገባባት

ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኮኾብ መስርሕ ካርቦኔሽን ክኸውን ከሎ፡ ናይትሮጅን (N2) ግን ኣብ... ኢንዱስትሪ መስተ ብሰንኪ ፍሉይ ባህርያቱ። ናይትሮጅን ዘይሰርሕ ጋዝ ኮይኑ ከም ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኣብ ፈሳሲ ብቐሊሉ ኣይፈስስን እዩ። ናይትሮጅን ኣብ መስተታት ምጥቃም ካብ ባህላዊ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ዝተፈለየ መኣዛን ቅርጽን የፍሪ።

ናይትሮጅን ዘለዎም መስተታት፡ ከም ናይትሮ ቡንን ዝተወሰኑ መንፈሳዊ መስተታትን፡ እናተፈተዉ ይመጹ ኣለዉ። ናይትሮጅን ምጥቃም ውጽኢቱ ልስሉስ መስተ ኮይኑ መብዛሕትኡ ግዜ ቬልቨት ተባሂሉ ይግለጽ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ናይትሮጅን ፍንጣጣታት ካብ ናይ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ፍንጣጣታት ዝነኣሱን ዝያዳ ርጉኣትን ብምዃኖም ዝጸዓቐ ፎምን ዝተፈላለየ ህዋሳዊ ተመክሮን ስለ ዝፈጥሩ እዩ። መስርሕ ምትሕልላፍ ናይትሮጅን ብተለምዶ ነቲ ጋዝ ናብቲ ፈሳሲ ንምሕዋስ ናይትሮጅን ታንክታትን ፍሉይ ስርዓታት ቧንቧን ምጥቃም የድሊ።

ኣብ መንጎ ካርቦን ዳይኦክሳይድን ናይትሮጅንን ዘሎ ፍልልይ

ኣብ መስተታት ኣብ መንጎ ካርቦን ዳይኦክሳይድን ናይትሮጅንን ዘሎ መሰረታዊ ፍልልይ፡ ምፍሳስን ዘፍርይዎ ህዋሳዊ ተመኩሮን እዩ። ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኣብ ማይ ኣዝዩ ዝፈስስ እዩ፣ በዚ ምኽንያት ድማ እዩ ነቲ ባህርያዊ ፍንጣጣን ምቁርን ጣዕሚ ዘፍሪ ። ናይ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ብኣንጻሩ ናይትሮጅን ትሑት ምፍሳስ ስለዘለዎ፡ ልሙጽ ጣዕምን ክሬም ዝመስል ቅርጽን ይፈጥር።

ካልእ ቁልፊ ፍልልይ ድማ እዞም ጋዛት ንጣዕሚ ዝጸልዉሉ ኣገባብ እዩ። ካርቦን ዳይኦክሳይድ ንኣረዳድኣ ኣሲድን ድምቀትን ከዕብዮ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ እቲ መስተ ጣዕሚ ጽሩይ ክገብሮ ይኽእል። ብኣንጻሩ ናይትሮጅን ነቲ ጣዕሚ ንምልስላስን ዝያዳ ልሙጽ ናይ መስተ ተመክሮ ዝህብን እዩ። ነዚ እዩ ድማ ብዙሓት ኣፍቀርቲ ቡን ናይትሮጅን ቡን ዝመርጹ፣ ምኽንያቱ መርፍእ ናይትሮጅን ምረት ናይቲ ቡን የለስልስን ዝያዳ ሚዛናዊ ጣዕሚ ይፈጥርን።

መጻኢ ፊዚ መስተታት

ምርጫታት ተጠቀምቲ እናተቐየረ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ኢንዱስትሪ መስተ ብCO2ን ናይትሮጅንን ዝያዳ ክፍትን ተኽእሎ ኣሎ። ኣብ ቴክኖሎጂታት ካርቦኔሽንን ምትእትታው ሓደስቲ መኣዛታትን ዕዳጋ ህያው ክገብሮ እዩ። ንኣብነት ገለ ኩባንያታት ነቲ ልሙጽ ቅርጺ ናይትሮጅን ምስ ፍሉይ ተመኩሮ ጣዕሚ ብምውህሃድ፡ ንመቐመጢ መስተታት ናይትሮጅን ምጥቃም ይምርምራ ኣለዋ።

ካብዚ ብተወሳኺ ዘላቕነት ኣብ ኢንዱስትሪ መስተ ቁልፊ ትኹረት እናኾነ ይመፅእ ኣሎ። ተጠቀምቲ ንከባቢ ዝያዳ ንቕሓት ኣብ ዝገብሩሉ ዘለዉ እዋን፡ ኩባንያታት ኣሰር ካርቦን ዝቕንሱሉ መንገዲ ይደልያ ኣለዋ። እዚ ድማ ኣማራጺ ሜላታት ካርቦናይዜሽንን ብኽነት ዝቕንሱ መፍትሒታት ምዕሻግን ምድህሳስ የጠቓልል።

ብሓጺሩ ዓለም ፊዚ መስተታት ብሳይንስን ምህዞን ዝመልአት እያ። ተራ ካርቦን ዳይኦክሳይድን ናይትሮጅንን ምርዳእ፡ ነዞም መስተታትን ነቲ ዝህብዎ ተመክሮታትን ዘለና ኣድናቖት ከማሓይሽ ይኽእል።