Bbiya Ye Omwenge Omuntu Asinga Obukadde

Bbiya y’asinga obukadde omwenge gw’abantu era gwe gukwata ekifo eky’okusatu mu nsi yonna mu kunywa oluvannyuma lw’amazzi ne caayi. Bbiya kyakunywa kya mwenge ekikolebwa okuva mu barley malt, hops n’amazzi nga kizimbulukusa mu mazzi.

Bbiya (Bbiya) kika kya bikuta by’eŋŋaano ne mwanyi nga ebigimusa ebikulu, n’ossaamu hops, okuyita mu mazzi gelatinization ne saccharification, n’oluvannyuma okuyita mu liquid fermentation brewing omwenge. Ekintu ekisinga obukulu mu byafaayo ku bbiya kwe kukozesa ebikoola by’empeke ng’ekintu ekikulu ekisookerwako. Erinnya 'bbiya' livvuunulwa okuva mu kigambo ekifaanagana eky'amawanga amalala. Bbiya alimu omwenge omutono era alimu kaboni dayokisayidi, amino asidi ez’enjawulo, vitamiini, ssukaali wa molekyu omutono, eminnyo egitali gya kiramu n’enziyiza ez’enjawulo. Bw’onywa bbiya, osobola okunywa wamu n’emmere entono okutangira gaasi okuddamu. Bbiya ayitibwa 'omugaati ogw'amazzi'. 1L12°Bx bbiya, asobola okufulumya ebbugumu lya 3344kJ, eryenkana amagi 3 ~ 5 oba 210g z’omugaati ogukoleddwa ebbugumu, omukozi w’emikono omutono, singa olunaku can drink 1L beer , asobola okufuna kimu kya kusatu eky’ebbugumu eryetaagisa.

Bbiya yayingizibwa mu China ku ntandikwa y’ekyasa eky’amakumi abiri era wayini wa njawulo. Bbiya avvuunulwa okuva mu bbiya w'Olungereza n'afuuka ekigambo ky'Oluchina 'beer', ekiyitibwa 'beer'.

Twala ekigambo 'bbiya' ku bbiya, ekitaliiwo mu nkuluze y'Oluchina emabega. Oluvannyuma, okusinziira ku linnya lya bbiya ery'amawanga amalala, nga Girimaani, Budaaki eyitibwa 'Bier'; 'Bbiya' mu Bungereza; Biere mu Bufalansa; Birre mu Yitale; Romania eyitibwa 'Berea' n'ebirala, ennimi zino engwira zirimu ekigambo 'bbiya' eddoboozi, bwe kityo ne kivvuunulwa mu kigambo ky'Oluchina 'bbiya' okutondawo ennukuta eno ey'olulimi olugwira, era olw'omuwendo ogugere ogw'omwenge, kale enkyusa yakozesa ekigambo 'bbiya'. Kiva ku malt ya mwanyi ng'ekintu ekikulu ekisookerwako, kale Abajapaani nabo bayita bbiya 'ale'.

Bbiya kye kyokunywa ekisinga obukadde mu bantu era kye kyakusatu mu nsi yonna mu kunywa oluvannyuma lw’amazzi ne caayi. Bbiya yeesigamiziddwa ku barley malt, hops, amazzi ng’ebigimusa ebikulu, azimbulukuka n’ekizimbulukusa ekifumbiddwa okuva mu mwenge omutono ogulimu kaboni dayokisayidi. Bbiya w’ensi yonna asinga ayongerako ebigimusa ebiyamba, era amawanga agamu gagamba nti omuwendo gwonna ogw’ebigimusa ebiyamba tegusukka bitundu 50% ku bungi bwa malt. Mu Girimaani, tewali birungo biyamba bikozesebwa mu bbiya yenna atundibwa mu ggwanga okuggyako okutwalibwa ebweru w’eggwanga. Ekijjukizo kya Blue Monument mu Louvre Museum mu Paris kiwandiika aba Sumerists mu Babylon mu kyasa eky’okusatu BC nga bawaayo bbiya eri bakatonda baabwe abakazi. Abasumeri nabo be bayiiya bbiya. Abasumeri, abaali babeera mu Mesopotamia nga 6000 BC tannatuuka, baakola bbiya ow’edda okuva mu barley malt, naye bbiya teyali mungi mu ffumo. Nga mu mwaka gwa 3000 BC, abantu b’e Buperusi Abasemiti bayiga okukola bbiya, era ne bawandiika enkola y’okukola bbiya ku bipande ebyaweebwayo eri katonda omukazi ow’ebyobulimi. Mu mwaka gwa 2225 BC, bbiya yafuna ettutumu mu Babulooni ab’edda, abaagabula abagenyi bbiya. Mu kiseera ekyo, Abamisiri ab’edda n’Abababulooni ab’edda baakiraba nti bbiya yali mugaso gwa ddagala era ne bamukozesa okukola eddagala. Abayonaani nabo baali baagala nnyo okunywa bbiya, era bayiga engeri y’okugikola okuva mu Bamisiri. Mu kyasa eky’okuna, bbiya yali asaasaanidde mu Bulaaya yonna ey’obukiikakkono. 

Bbiya ow’enjawulo yatandika okugaggawala, nga mu bino Abangereza baatabula omubisi gw’enjuki n’amazzi mu mead y’esinga okumanyika. Okujja kwa bbiya omuddugavu mu Bungereza nakyo kimanyiddwa nnyo, era kifaanagana nnyo ne bbiya omuddugavu ow’omulembe guno. Mu kyasa ekyasooka A.D., Abayindi baakola bbiya waabwe afaananako n’omwenge ogw’omulembe guno ogwa pale ale. Mu 1516, Wilhelm IV, Grand Duke wa Bavaria, yafulumya etteeka lya Germany Beer Pure Wine Law, eryalaga nti bbiya asobola okukolebwa mu hops, eŋŋaano, ekizimbulukusa n’amazzi byokka. Era lye tteeka ly’emmere eryasooka. Mu kyasa eky’ekkumi n’omwenda, okuyiiya firiigi kwaviirako bbiya okutandika okukaddiwa ku bbugumu eritono, ekyaviirako bbiya okufuumuuka. Mu 1900, abakugu mu Russia baasooka kutandikawo emisomo gya bbiya mu Harbin, China, era Abachina ne batandika okunywa bbiya. Mu 1903, Abangereza n’Abagirimaani baatandikawo ebbibiro ly’omwenge erya Anglo-German Brewery mu China, nga lino lye lyasooka erya Qingdao Brewery. Ennyonyola y’okukola bbiya kwe kukozesa emmere ey’empeke emera ng’ekintu ekisookerwako, nga bayita mu kusena, okugifuula bbiya, okugizimbulukusa n’enkola endala. Okusinziira ku mutindo gw'ebintu eby'eggwanga oguliwo kati, ennyonyola ya bbiya eri nti: 'bbiya ye malt ng'ekintu ekikulu ekisookerwako, ssaako hops, ezifumbiddwa nga zizimbulukusa ekizimbulukusa, ezirimu ggaasi wa kaboni dayokisayidi, okufuumuuka ekyokunywa ekitono omwenge'. Mu China ey’edda, waaliwo n’omwenge ogufaananako ne bbiya, abantu ab’edda gwe baali bayita Li.Oluvannyuma lw’Obwakabaka bwa Han, Li yaggyibwawo olw’omwenge gw’omuceere ogwa kyenvu ogwakolebwanga mu Jiuqu. Okuva olulyo lwa Qing lwe lwaggwa, tekinologiya w’okukola bbiya ow’ebweru yayingizibwa mu China. Okufaananako n’Abamesopotamiya ab’edda n’Abamisiri ab’edda, omubisi gw’Abachina ogw’edda gwakolebwanga mu bikoola by’emmere ey’empeke, eyitibwa enkola ya tiller. Waliwo likodi ya mash Li mu Huangdi Neijing. Olw’enkyukakyuka y’ebiseera, li eyakolebwa n’ebikoola by’empeke yabula, naye wayini omuwoomu eyakolebwa ne jiu Qu, eyali efaananako n’obuwoomi ne Li, yasigalawo. Mu biseera eby’edda, abantu era baakiyitanga Li. N’olwekyo, okutwalira awamu kirowoozebwa nti mu China tewabangawo bbiya okuva edda. Wabula okusinziira ku biwandiiko eby’edda, China erudde ng’emanyi enkola y’okukola ebyuma ebitima n’enkola y’okukola karamel okuva mu bimera. Wine ne Li byombi byaliwo mu China, naye oluvannyuma Li yakyusibwamu wayini. Wano tukola okunoonyereza okunnyonnyola ekizibu kino

Shandong Jinzhou Health Industry Co., LTD., ekuguse mu kukola bbiya okumala emyaka mingi, erina ekkolero ly’okujjuza bbiya okuzimbulukusa, nga bakozesa tekinologiya ow’ekinnansi ow’okuzimbulukusa, okukola buli ttonsi lya bbiya ow’emikono, okuwagira ebweru w’eggwanga mu bungi, okulongoosa, bbiya wa buli ngeri, ebyokunywa ebitamiiza